Bileşke Kuvvet Nedir? Konu Anlatımı | Formülü Ve Çözümlü Sorular

Bileşke Kuvvet Nedir? Konu Anlatımı | Formülü Ve Çözümlü Sorular

asdYandaki fotoğrafta kürek çeken sporcular görülmektedir. Sporcuların küreklere uyguladıkları kuvvetler kayığın suda hareketini sağlar. Durmakta olan bir cismi harekete geçiren, hareket hâlindeki cismi durdurabilen; cismin hızını, yönünü ve şeklini değiştirebilen etkiye kuvvet dendiğini hatırlayınız. Kuvveti göremezsiniz ancak kuvvetin etkilerini gözlemleyebilirsiniz. Cisimlere kuvvet uygulandığında uygulanan kuvvetin büyüklüğünü bilmek, sebep olabileceği etkileri bilmede kolaylık sağlar. Kuvvetin büyüklüğünün dinamometre ile ölçüldüğünü ve biriminin newton (N) olduğunu biliyorsunuz. Bilim insanları bir cisme uygulanan kuvveti göstermek için kuvvetin özelliklerini belirtirler. Kuvvetin özelliklerinden biri, kuvvetin büyüklüğüdür. Ancak kuvvetin büyüklüğünü bilmek tek başına kuvveti göstermek için yeterli değildir. Ayrıca kuvvetin bir cisme hangi doğrultuda ve yönde etki ettiğinin de bilinmesi gerekir.

asdÖrneğin yanda görülen dinamometrenin ucuna asılı cisim, dinamometreye aşağı yönde bir kuvvet uygulamaktadır. Bu kuvvetin büyüklüğü 10 N, doğrultusu ise yukarı-aşağıdır. Büyüklük, doğrultu ve yön kuvvetin özellikleridir. Kuvvet kısaca F harfi ile sembolize edilir.


asdYanda görülen resimde çocuk sandığı iterek hareket ettirmektedir. Sandığa etki eden kuvvet yönlendirilmiş doğru parçası (–>) yani ok çizile rek gösterilebilir. Çünkü kuvvet sandığa bir doğru boyunca etki eder. Sandık örneğinde olduğu gibi kuvvetin varlıklara etkisi her zaman bir doğru boyuncadır. Kuvvet olarak gösterilen yönlendirilmiş doğru parçasını üzerinde taşıyan doğru, kuvvetin doğrultusunu; doğru parçasının ucuna konulan ok ise kuvvetin yönünü temsil eder. Ölçeklendirilmiş çizimlerde doğru parçasının uzunluğu, uygulanan kuvvetin büyüklüğünü gösterir. Örneğin, büyüklüğü 1 N olan kuvveti 1 cm uzunlukta gösterecek bir ölçek kullanılarak çizim yapılırsa büyüklüğü 3 N olan kuvveti gösteren okun uzunluğu 3 cm olmalıdır. Ölçekli çizimlerin yapılmadığı durumlarda ise kuvvetin değeri okun ucuna açık olarak yazı tarak da verilebilir.

asd

dasd

AB noktaları arasında yönlendirilmiş doğru parçası ile gösterilen F kuvvetinin büyüklüğü |AB| doğru parçasının büyüklüğü Güney büyüklüğü kadar, doğrultusu doğu-batı, yönü ise doğuya doğrudur. Doğrultu adlandırmalarında yönlerden yararlanılabildiği gibi (doğu-batı, kuzey-güney vb.) sabit iki nokta adı verilerek de doğrultu adlandırması yapılabilir (kapı-pencere, dolap-masa vb.). Yön ise doğrultudan arklı olarak şekil ve hareket değişikliği oluşturan kuvvetin etkisinin yöneldiği taraftır.

Bir Cisme Birden Fazla Kuvvet Etki Edebilir

dasYandaki resimde sandığa kaç kişi kuvvet uygulamaktadır? Bir cisme birden fazla kuvvet etki edebilir. Cisimler birden fazla kuvvetin etkisinde kaldıklarında bu kuvvetlerin etkisini tek başına yapabilen bir kuvvet oluşur. Bu kuvvete bileşke kuvvet veya net kuvvet adı verilir. Bileşke kuvvet kısaca R harfiyle sembolize edilir. Bir cisme etki eden birden fazla kuvvet aynı doğrultulu ve aynı yönlü olabileceği gibi aynı doğrultulu ve zıt yönlü de olabilir. Aynı Doğrultulu Aynı Yönlü Kuvvetlerde Bileşke Kuvvet Bir cisme aynı doğrultuda ve aynı yönde kuvvetler etki ederse bileşke kuvvet, uygulanan kuvvetlerin toplamına eşittir. Bileşke kuvvetin doğrultusu ve yönü, uygulanan kuvvetlerin doğrultusu ve yönü ile aynı olur. Çünkü doğrultu ve yönleri aynı olan kuvvetlerin bileşkesi her zaman kuvvetlerle ayni doğrultuda ve yönde olur. Bu durumu aşağıdaki örnek üzerinde inceleyiniz.

dasd

Aynı Doğrultulu Zıt Yönlü Kuvvetlerde Bileşke Kuvvet

Bir cisme aynı doğrultuda ve zıt yönde kuvvetler etki ederse bileşke kuvvet, uygulanan kuvvetlerin farkına eşittir. Bileşke kuvvet, uygulanan kuvvetlerle aynı doğrultudadır. Ancak yönü, büyük olan kuvvetin yönündedir. Çünkü doğrultuları aynı, yönleri zıt kuvvetlerin bileşkesinin yönü her zaman büyük olan kuvvetin yönünde olur. Bu durumu aşağıdaki örnek üzerinde inceleyiniz.

asd

Benzer Yazılar


15 Yorum

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.