Plazma Nedir? Özellikleri, Örnekleri Ve Kullanım Alanları Nelerdir?

Maddenin katı, sıvı ve gaz hâli dışında 4. bir hâli daha vardır. Maddenin 4. hâli plazmadır. Plazma evrendeki en yaygın maddedir ve evrendeki oranı %99’dan daha fazladır. Güneş, güneş sisteminde bulunan en büyük plazmadır. Güneşteki nükleer tepkimeler sonucunda güneşi oluşturan hidrojen ve helyum tanecikleri elektronlarından ayrılarak iyonlaşmaktadır. Böylece Güneş çoğu yıldız gibi bir plazma topuna dönüşmektedir. Plazmalar evrenin oluşmasında önemli rol oynar. Dünyadaki en ilgi çekici plazma yıldırımdır. Maddenin gaz hâlindeki atomuna enerji verilirse elektronlar çekirdeğin çekim kuvvetinden kurtularak, iyon hâline geçer. Bu nedenle plazma hâline iyonize gaz da denir. Enerji vermeye devam edilirse serbest elektronlar ve iyonlar oluşur. Bazı iyonlar birbirleriyle etkileşerek tekrar nötr atom ve molekülleri oluşturabilir. Atom, molekül, iyon ve serbest elektronların tamamının aynı ortamda bulunmasıyla plazma hâli oluşur. Plazmada pozitif iyon sayısı negatif iyon sayısına eşittir. Bu nedenle plazma elektriksel olarak nötrdür. Ancak elektriği iyi iletir. Plazma genellikle gazların alt kümesi gibi düşünülse de gaz ve plazma hâli birbirinden farklı davranışlar sergiler.

Plazmaların Özellikleri

  • Gazlar; gibi plazmalarında belirli şekil ve hacimleri yoktur.
  • Yoğunlukları katı ve sıvılardan daha azdır.
  • Gaz hâlinde nötr moleküller ve atomlar olduğu hâlde plazma hâli nötr atom, molekül, pozitif ve negatif yüklerin serbestçe dolaştığı taneciklerden oluşur.
  • Maddenin gaz hâlinde nötr moleküller ve atomlar olduğu hâlde, plazma hâlinde pozitif ve negatif yüklü iyonların oluşturduğu elektrostatik etkileşim ile atom ve moleküller bir arada bulunur.
  • Gazlar birbirlerine çarparak birbirlerine enerji aktarırlar ancak plazmalar birbirine çarpacak kadar yoğun değildirler. Plazmalar manyetik alanlarla yerlerinde tutulabilir.

Plazmanın Kullanım Alanları

İnsan yapımı plazmalar,yaşamın birçok alanında kullanılmaktadır. Plazmanın hareketli olduğu maddelere örnek floresan ampul ve neon tabelalardır. Bu ortamda gaz yüksek voltaja maruz kaldığı için elektronlar gaz atomlarından ayrılarak daha yüksek enerji seviyesine çıkar. Böylece ampul içindeki gaz, iletken bir plazma haline gelir. Önceki enerji seviyesine düşerken elektronlar floresan veya neon lambalarda görülen ışığı yayar. Plazma TV’ler aynı şekilde çalışır. İki cam panel arasına genellikle argon, neon ve ksenon enjekte edilir. Gaz içinden elektrik akımı geçtiğinde parlamaya neden olur. Plazmanın bir başka kullanım alanı da, bir elektrik akımı gazı iyonlaştırdığında, yıldırımın renklerini üreten asal gaz karışımıyla dolu plazma kürelerdir

Plazmanın kullanım alanları şunlardır;

  • Plazma ark kaynakları,
  • Isıya dayanıklı tıbbi donanım ve sterilizasyon,
  • Gıdaların ambalajlanmasında bakteri öldürücü,
  • Dokunun çıkarılmasında helyum plazmaları,
  • Kanamayı durdurmak için Argon plazma kullanılmaktadır.
  • Mum alevi genellikle düşük sıcaklıkta kısmi plazma olarak adlandırılır. Çünkü sadece gazın bir kısmı iyonize olur.

Plazma Nedir? Özellikleri, Örnekleri Ve Kullanım Alanları Nelerdir? – Kısacaasd


Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.