Yakıtlar Hakkında Bilgi | Konu Anlatımı | Yakıt Nedir?

Yakıtlar Hakkında Bilgi  Konu Anlatımı  Yakıt Nedir Yanma kimyasal değişim sürecidir. Yanan odunları izlediyseniz alevleri ve dumanı görmüşsünüzdür. Alevler sıcaktır ve çevreye ısı yayar. Tüm odunlar yandığında geriye gri renkli kül kalır. Kül yeni bir maddedir ve tekrar oduna dönüşemez. Maddelerin yanabilmesi için oksijen gerekir. Havanın oksijeniyle etkileşime giren madde kimyasal değişime uğrar ve yanma sırasında enerji açığa çıkar. Bu enerji çoğunlukla ısıdır. Vakıflar, yandığında enerji veren maddelerdir. Yakıtlardan ısı ve diğer enerji türlerini elde etmek için yararlanılır. Binaları ısıtmak, araba ve uçak motorlarını çalıştırmak, enerji santrallerinde elektrik üretmek gibi işler için gerekli enerji yakıtlardan sağlanır. Yakıtlar katı, sıvı ve gaz yakıtlar olarak sınıflandırılır.

Katı Yakıtlar

Başlıca katı yakıtlar odun, odun kömürü, taş kömürü, linyit, taş kömürü koku ve antrasit olarak sıralanabilir. Katı yakıtlar yandığında havayı kirleten karbondioksit, metan gibi çeşitli gazlar, kül ve duman oluşur. Yakıt olarak kullanılan odun ağaçlardan elde edilir. Yaşlandığı için kesilen ya da budanan ağaçlardan sağlanan odunu yakmak verimli bir yöntem değildir. Özellikle açıkta yanan ateş, ısının çok miktarda çevreye yayılmasına neden olur. Odundan elde edilecek ısının yaklaşık %75’i kullanılmadan duman ve küle dönüşür. Odun kömürü, odunun düşük oksijenli bir ortamda, yüksek ısıya maruz bırakılarak birkaç gün boyunca için için yanmasıyla elde edilir. Odun kömüründen, mangal yakma ve ısınma amaçlı kullanım dışında endüstride çeşitli alanlarda yararlanılır.

Taş kömürü, linyit ve antrasit yer kabuğunun kayaç tabakaları arasında bulunur. Maden ocakları, kömürün yeryüzüne çıkarıldığı işletmelerdir. Taş kömürü ve linyit ev. iş yen. hastane vb. mekanların ısıtılmasında yaygın olarak kullanılan katı yakıtlardır. Bunun yanında büyük oranda çimento, şeker, tuğla ve kiremit üretim sektöründe de yakıt olarak kullanılmaktadır. Taş kömürü kokundan çoğunlukla termik santrallerde elektrik üretiminde yakıt olarak yararlanılır. Antrasit, diğer kömür çeşitlerine göre enerjisi çok daha yüksek olan değerli ve doğada miktarı daha sınırlı bir maddedir. Genellikle yakıt olarak kullanılmaz.

Sıvı Yakıtlar

Petrol ve ürünleri sıvı yakıt çeşitlerini oluşturur. Jeologlar (yer bilimciler), karalarda ya da denizlerde yaptıkları araştırmalarla petrolün bulunduğu alanları belirlemeye çalışırlar. Petrol bulunan yere sondaj kuleleri kurulur. Sondaj kulesi, yer kabuğunun derinliklerindeki petrole ulaşmak için kullanılır. Yer altından çıkarılan petrol, tankerler ya da boru hatlarıyla rafinerilere taşınır. Rafinerilerde petrol ayrıştırılır ve çeşitli petrol ürünleri elde edilir. Rafineriler, büyük petrol depolama tanklarıyla çevrili uzun ayırma kuleleri ve farklı bölümleri dolaşan boru hattından oluşur. Büyük rafineriler günde bir milyar varil petrolü işleyebilir.

Petrol, varille ölçülür. 1 varil petrol, 159 litre kadardır. Bu da yaklaşık 4 otomobilin yakıt deposunu dolduracak miktar demektir. Dünyada her gün ortalama 88 milyon varil petrol kullanılmaktadır. Rafineride petrol, içeriğini oluşturan çeşitli yağ ve gazlara ayrılır. Bu amaçla petrol önce ısıtılır, sonra da soğutularak yoğuşturulur. Maddeler farklı özellikleri nedeniyle farklı seviyelerde sıvı hale geçer. Sıvılaşan maddeler ve gazlar bu yöntemle ayrı ayrı toplanır. Benzin, gaz yağı, mazot (motorin) ve yağ yakıt (fuel-oil) petrolün ayrıştırılmasıyla elde edilen sıvı yakıtlardır. Benzin ve mazot araçlarda, yağ yakıt ve gaz yağı ısınma amaçlı kullanılır. Petrol ve ürünleri yakıt olarak kullanıldığında atmosfere karbondioksit, kükürtdioksit gibi gazlar ve diğer kirletici parçacıkların yayılmasına neden olur.

Gaz Yakıtlar

Sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve doğal gaz yaygın olarak kullanılan gaz yakıtlardır. Petrolün ayrıştırılmasıyla elde edilen petrol gazları kolay taşınıp kullanılabilmesi için sıvılaştırılır. Sıvılaştırılan gaz tanklarla taşınır. LPG araçlarda yakıt olarak kullanıldığı gibi ısınma ve pişirme amacıyla da kullanılır. LPG yandığında oluşan karbondioksit oranı diğer petrol ürünlerine göre daha azdır. Doğal gaz tıpkı petrol gibi yer kabuğunun kayaçları arasında fakat gaz halinde bulunan bir maddedir. Sondaj yapılarak doğal gaz bulunan bölge tespit edilir. Daha sonra da çıkarılarak doğal gaz üretim kuyularında toplanır. Buradan boru hatlarıyla ayrıştırma tesislerine taşınır ve işlenir.

Ayrıştırılan doğal gaz yakıt olarak kullanılmak üzere boru hatlarıyla istenilen yerlere ulaştırılır. Doğal gaz, kullanılan en temiz fosil yakıttır. Yandığında tüm fosil yakıtlar gibi karbondioksit oluşsa da diğer yakıtlar kadar çevreyi kirletmez. Ülkemizde de ısı amaçlı doğal gaz kullanımı yaygınlaşmaktadır. Kömür, petrol ve doğal gaz fosil yakıtlardır. Fosil yakıtlar, günümüzden çok önce yaşamış bitki ve hayvanların yer kabuğunun derinliklerinde çürüyüp farklılaşmasıyla oluşmuştur. Fosil yakıt yandığında enerjinin asıl kaynağı, ölmüş bitkiler ve bitkilerle beslenen hayvanlarda kimyasal enerjiye dönüşecek depolanmış güneş enerjisidir.


Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.