Can Eriği Nedir? Faydaları Ve Zararları Nelerdir? Yetiştiriciliği

Can Eriği Nedir Faydaları Ve Zararları Nelerdir YetiştiriciliğiGülgiller (Rosaceae) familyasının Prunus cinsinden çeşitli meyve ağaçlarının ve bu ağaçların sert çekirdekli, etli meyvelerinin ortak adı. Bazı türlerde ağaçların yüksekliği 6-10 m’ye ulaşırsa da, çoğu kısa boylu, bir bölümü de sarkık dallı çatılar biçimindedir. Birçok erik çeşidi, ana dallardan çıkan kısa dallar ya da uç sürgünleri boyunca çiçek tomurcukları verir. Her tomurcukta en az bir, en çok beş, ama genellikle iki ya da üç çiçek vardır. Çiçekler fincana benzeyen birer çiçektablasından oluşur; bu fincanın kenarlarından çanakyapraklar, taçyapraklar ve erkekorganlar çıkar, ortasında ise tek bir dişiorgan bulunur. Döllenmeden sonra çiçektablası, çanakyapraklar, taçyapraklar, erkekorganlar ve dişiorganın boyuncuk bölümü kuruyup dökülürken, yumurtalık gelişerek meyveye dönüşür.

Yumurtalığın dış katmanı olgunlaşarak meyvenin yenen etli ve sulu dış bölümü ile içteki sert çekirdeğini oluşturur; bu sert çekirdeğin içinde de tohum bulunur. Meyvelerin büyüklüğü, rengi, kokusu ve tadı türlere ve çeşitlere göre büyük değişiklik gösterir. En çok yetiştirilen ve en iyi bilinen erik türü Prunus domestica’dır; en eski yazılı belgelere göre 2 bin yıldır bilinen bu türün Kafkasya ve Hazar Denizi çevresinden dünyaya yayıldığı sanılmaktadır. Avrupa ya da Asya kökenli olduğu sanılan bir başka Eskidünya türü de Prunus institia’dır. Gene eski yazılı belgelerden anlaşıldığına göre bu türün tarımına ilk kez Şam çevresinde başlanmıştır. Bu bitkilerin Yenidünya’ya yayılması ise, erik çekirdeklerini yanlarında götüren Avrupalı göçmenlerle olmuştur. Değişik toprak ve iklim koşullarına kolayca uyum sağlayabilen erik ağaçları tohumla, daldırma ya da aşılamayla çoğaltılır; hastalık ve böceklerin denetim altına alınması koşuluyla evlerin bahçelerinde bile yetiştirilebilir. Meyveleri daha çok taze olarak tüketilir, ayrıca hoşaf, reçel, marmelat ve pestil yapılır ve kurutularak saklanır. Etli bölümü sert, şeker oranı yüksek olan çeşitler kurutmaya daha elverişlidir.

Taze ya da kurutulmuş erik halk arasında çok kullanılan bir müshildir. Çakaleriğinin ekşi ve buruk tattaki meyveleri yenmez, ama bazı alkollü içkilerin yapımında kullanılır. En tanınmış yerli erik çeşitleri, açık yeşil renkli, küçük, sulu ve ekşimsi caneriği; daha iri ve daha koyu yeşil renkli, tatlı papaz eriği; üstü buğulu mor, eti yeşilimsi renkte ve sert, reçel yapmaya ve kurutmaya elverişli tatlı mürdüm eriği ile tatlı üryani eriğidir. Caneriği yaprakları çiçeklenme döneminde de demleme ve kaynatmada kan temizleyici olarak kendini gösterir. Çiçekleri idrar söktürücüdür ve önemli bir kan temizleyici ve bağırsak yumuşatıcıdır. Ayrıca kramplara, ishallere, koliklere, öksürüğe, akciğer hastalıklarına iyi gelir. Bitkinin kabuğu meyveleri gibi pekiştirici olmasının yanısıra ateş düşürücü ve erik kabuğunun tozu ise ağız ve boğaz iltihaplarına karşı kullanılır. Kuru eriğin besin değeri tazesine göre her zaman daha fazladır. Pişirilmeden yenen erik ise daha yararlıdır.

Can eriğinin 100 gramının içerdiği besin değerleri şunlardır: 0.5 gr protein, 17.8 gr. karbonhidrat, 0.4 gr lif, 17 mgr. fosfor, 18 mgr. kalsiyum, 0.5 mgr demir, 2 mgr sodyum, 2.99 mgr. potasyum, 9 mgr. magnezyum, 300 lU A vitamini, 0.08 mgr. B1 vitamini, 0.03 mgr. B2 vitamini, 0.5 mgr B3 vitamini, 0.05 mgr. B6 vitamini, 0.6-0.9 mcgr folik asit, 4-6 mgr. C vitamini ve 0.7 mgr. E vitamini.


Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.