Ses Bozukluğu Nedir? Nasıl Giderilir? Ne İyi Gelir? Tedavisi

Ses Bozukluğu Nedir Nasıl Giderilir Ne İyi Gelir TedavisiSes bozukluğu en genel ifadeyle sesin normalden farklı çıkması anlamına gelir. Ancak ses bozukluğunun standart ve nesnel değişmez ölçüleri yoktur. Kültürel ve estetik anlayışa göre sesi algılama biçimleri de değişkenlik gösterebilir. Sesin bozulmasına disfoni tam kaybına da afoni denir. Sesin bozuk çıkmasının pek çok farklı nedeni olabilir. Bu durum sesin oluşmasında görev alan organlardaki yapısal veya işlevsel sorunlardan kaynaklanır. Sesin bozuk çıkması doğumdan itibaren var olan yapısal bir soruna, sonradan gelişen bazı hastalıklara ya da kullanım hatalarına bağlı olabilir. Doğumdan itibaren görülen ve yapısal bozukluklara bağlı olan ses bozuklukları nedenlerinin başında larenks ağı (larengeal webler) gelir. Bu durum embriyonun 10. haftasında ses tellerinin birbirinden ayrılamamasından kaynaklanır.

Ses tellerinin arasından havanın geçebilmesi için yeterli açıklık kalmadığı vakalarda solunum güçlüklerine rastlanır. Diğer bir yapısal sorun olan larengomalazide ise gırtlak taki kıkırdak ve diğer yapıların yeterince gelişmemesi söz konusudur. Her iki rahatsızlıkta da ağır vakalarda hayati tehlike görülebilir. Ses bozuklukları içinde en sık rastlanılan tür ses kısıklıklarıdır. Ses kısıklıkları üst solunum yolları enfeksiyonu, larenjit, reflü veya sesin kötüye kullanımına (nodül, polip, Reinke ödemi, ses teli hemorajisi gibi) bağlı olsa da ses tellerine veya ses tellerine gelen sinirlere ait hasarlar (ses teli felci gibi) sonrasında da ortaya çıkabilir. Bazen afoni tamamen psikolojik kökenli de olabilir. Seyrek olarak beyinden kaynaklanan veya kas hastalıklarına bağlı olanları da vardır. Bazen gırtlak tümörleri de ses kısıklığına neden olabilir.

Ses kısıklığı basit bir rahatsızlığın belirtisi olabilirken gırtlak tümörü gibi çok ciddi bir hastalığın da belirtisi olabileceği unutulmamalıdır. Bu sebeple iki haftadan uzun süren ses kısıklığı yakınmalarında mutlaka bir kulak-burun-boğaz (KBB) hekimine başvurulmalıdır. Ses kısıklığı üst solunum yolları enfeksiyonlarında olduğu gibi bazen kısa süreli bir rahatsızlık sonucunda ortaya çıkmakta ve uygun tedaviyle de kısa sürede ortadan kalkmaktadır. Larenjitte ise ses tellerinin şişmesi ve kalınlaşması söz konusudur. Ses kısıklığının diğer bir nedeni olan reflü, yetişkinlerde bilinen bir hastalık olmasına karşın çocuklarda kolaylıkla gözden kaçabilir. Üst solunum yolları enfeksiyonu, larenjit ve reflünün tedavisi tıbbidir, Sesin kötü kullanımına bağlı gelişen ve ses bozukluğuna yol açan sorunlar arasında nodül, polip, Reinke ödemi ve ses teli hemorajisi gibi rahatsızlıklar da vardır.

Ses telleri üzerindeki en küçük bir sorun titreşimi engellemekte, bozmakta ve ses kaynağında değişime yol açmaktadır. Ses telleri üzerinde oluşan nodüller iyi huylu lezyonlar içinde görülen en sık ses kısıklığı nedenidir ve kronik olarak sesin kötü kullanımından kaynaklanır. Özellikle çok konuşan, sesini yoran ya da sesini profesyonel anlamda kullanmak zorunda olan şarkıcı, öğretmen, çağrı merkezi çalışanları gibi meslek grubundan kişilerde ya da gün boyu bağırarak konuşan çocuk grubunda görülür. Özellikle erkek çocuklarda kızlara oranla daha sık görülür. Ses teli nodülleri ses telinin ortadaki 1/3 kısmında oluşur ve genellikle çift taraflıdır. Erken evrede tanılanan nodüllerde çoğu zaman ses terapisi tek başına nodülün tamamen gerilemesi ve sese dair yakınmaların düzelmesi açısından yeterlidir. Ancak kronikleşmiş ya da ses terapisiyle yanıt alınamayan vakalarda cerrahi müdahale düşünülebilir.

Cerrahi öngörülen hastalarda dahi nodülün tekrar oluşmasını önlemek için ameliyat sonrası ses terapisi uygulanmalıdır. Sesin kötü kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan bir diğer sorun da poliplerdir. Polipler özellikle sesini zaman zaman ani şekilde yükselterek, bağırarak konuşan ve gürültülü ortamlarda çalışanlarda gözlenir. Polipler de nodüllerle aynı yerde oluşur ancak nodüllerden farklı olarak genellikle tek ses teli üzerinde görülür. Başlangıçta tedavi olarak ses terapisi önerilebilir. Bazı hastalarda ses terapisiyle ses niteliklerinde düzelme ve yakınmalarında azalma görülmekle dirlikte poliplerin tedavisi genellikle cerrahidir. Ancak nodüllerde olduğu gibi sesin doğru kullanımı ve ses hijyeni hakkında bilgilenmek için ameliyat sonrasında kısa süreli ses terapisi alınması uygun olacaktır. Reinke ödemi, Reinke boşluğuna sıvı dalması ve ses tellerinin şişmesi anlamına gelir.

Genellikle uzun süre sigara içen ve sesini kötü kullanan orta yaştaki kadınlarda görülür. Ses teli kanaması ise ani gelişen travma ya da sesin kötüye kullanımı sonucunda oluşur. Tedavisi tıbbidir, Ses kısıklığı ses tellerine veya ses tellerine gelen sinirlere ait hasarlar sonrasında da ortaya çıkabilir. Ses teli felci (paralizi) ses teli hareketinin ortadan kalkması anlamına gelmektedir. Normal şartlarda iki adet olan ses teli orta noktada buluşarak sesi oluşturur, ancak ses tellerinden bir tanesinde felç olduğunda bu ses teli orta noktaya gelemeyeceğinden sesin oluşumu etkilenir. Bu vakalarda ses terapisiyle sağlıklı olan ses telinin normalden daha fazla kapanması sağlanarak ses kalitesinde gelişme sağlanır. Ancak bazı durumlarda ses terapisi sonrası yapılacak cerrahi girişim ses kalitesinin daha da düzelmesine katkı sağlar.

Ses bozuklukları içinde sesin yanlış kullanımından kaynaklanan ve oldukça sık rastlanan başka bir sorun da püberfoni ya da diğer ismi ile mutasyonel falsettodur. Mutasyonel falsetto (püberfoni) tanısı alan kişilerin gırtlak yapıları ve ses telleri normaldir. Sorun gırtlağın yanlış yerde kullanılmasından kaynaklanır. Mutasyonal falsetto vakaları ses terapisine kısa zamanda yanıt veren vakalardır. Ses hastalıkları ve bozukluklarının tanısının yapılabilmesi için ses tellerinin titreşim özelliklerinin değerlendirilmesi büyük hassasiyet gerektirmektedir. Normal ve patolojik sesi nesnel olarak değerlendirme teknikleri (videolaringostroboskopi, nazofaringoskopi, elektroglottografi, akustik aerodinami) tanının daha rahat konulabilmesinde ve buna bağlı tedavi yöntemlerinin belirlenmesinde önemlidir.


Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.