Ses Nedir? Nasıl Oluşur Ve Yayılır? Özellikleri Ve Örnekleri Hakkında

Ses Nedir Nasıl Oluşur Ve Yayılır Özellikleri Ve Örnekleri HakkındaKonuşma gibi ses de pek çok organın eş güdümlü çalışması sonucunda oluşur. Gırtlak (larenks), yutak (farenks), akciğerler, iskelet sistemi ve kas-sinir sistemleri sesin oluşumunda rol alır. Ses üretimi temel olarak üç aşamada gerçekleşir. Bunlar; respirasyon (solunum), tonasyon (seslem), rezonans’tır (seselim). Solunum sistemi konuşma ve sesin oluşması için gerekli olan enerjiyi sağlar. Solunum, soluk alma (inspirasyon) ve soluk verme (ekspirasyon) olmak üzere iki fazdan oluşur. Soluk alma sırasında hava ağız boşluğu, gırtlak, yutak, nefes borusu, bronş ve bronşiyollerden geçerek akciğere kadar ulaşır. Soluk verme sırasında da hava aynı solunum yollarını tersten izleyerek akciğerlerden dışarı atılır. Akciğerlerden dışarı akan havanın ses tellerini titreştirmesiyle fonasyon gerçekleşir ve bu sayede de ses oluşur.

Ses telleri aslında birer tel olmayıp bir çift ince kas yapıdır. Ses tellerinin saniyedeki titreşim sayısına da “temel frekans” denir. Ses tellerinin uzunluğu, gerginliği ve kitlesi, titreşim frekansıyla sesin perdesini tayin eder. Ses tellerinin ortalama uzunlukları erkeklerde 15-20 mm, kadınlarda 9-13 mm’dir. Buna bağlı olarak temel frekans ise yetişkin erkeklerde 105-135 Hz, yetişkin kadınlarda 200- 230 Hz arasındadır. Bu nedenle kadın sesi daha tizdir. Sesin, ses tellerinden başlayarak dudaklar ve burun deliklerine kadar uzanan, yutak, ağız ve burun boşlukların’ içine alan rezonatör bölgelerde tınılanmasıyla da rezonans gerçekleşir. Örneğin konuşurken burnun kapatılmasıyla oluşan ses değişiklikleri rezonans değişikliğidir.

Yumuşak ve sert damak, dil, dudaklar, dişler, çene, yutak ve geniz boşluğu ise konuşmanın gerçekleşmesinde rol alan artikülatür yapılardır. Bu rezonans ve artikülasyon bölgelerinin form ve büyüklük değişikliğiyle ses tellerinde oluşan saf ton kuvvetlenir, anlam kazanır. Bu bölgelerde yapısal ve işlevsel bir bozukluğun olmaması da rezonans ve sesin anlaşılabilirliği açısından önemlidir. Sesin oluşmasında görev alan organlardaki yapısal ya da işlevsel sorunlar seste bozulmaya neden olur. “Normal ses” özelliklerinden farklı sese sahip kişiler de bu durumdan psikolojik olarak etkilenebilir, insanlarla olan iletişimlerinde ve iş yaşamında güçlükler yaşayabilirler.


Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.