Harf İnkılabı Hakkında Bilgi, Ne Zaman Neden Yapıldı?

Harf İnkılabı Hakkında Bilgi, Ne Zaman Neden YapıldıCumhuriyet Dönemi’nde yapılan inkılaplar sayesinde milletimiz çağdaş dünya ile bütünleşme yolunda önemli adımlar atmıştı. Mustafa Kemal kısa sürede elde edilen bu başarıyı Türk milletinin yenileşme kabiliyetine bağlıyor ve bununla övünüyordu. Ancak her fırsatta yücelttiği milletinin büyük kısmının okuryazar olmadığını gördükçe derin bir üzüntü duyuyordu. O, yaptığı inkılabı, Türk milletinin geri kalmasına neden olan kurumların yerine milletin ilerlemesini sağlayacak kurumları getirmek şeklinde tanımlamıştı. O halde diğer engeller gibi halkı okuma yazma konusunda geri bıraktıran engeller de ortadan kaldırılmalıydı.

Ülkemizdeki okuryazar insan sayısının azlığı büyük ölçüde kullanılan alfabeden kaynaklanıyordu. insanlarımız Türkçenin ses yapısına uygun olmayan Arap alfabesi ile okuma yazma öğrenmekte zorlanıyordu. Mustafa Kemal bu sorunu çok önceden fark etmiş ve daha Erzurum Kongresi günlerinde iken yakın arkadaşı Mazhar Müfit Bey’e zaferden sonra yeni alfabeye geçileceğini söylemişti. Bununla birlikte uygulamaya geçmek için acele etmemiş ve “Milleti hazırlamadan inkılaplar yapılamaz.” diyen biri olarak öncelikle toplumu hazırlamaya çalışmıştı.

Mustafa Kemal, 1928 yılı başlarında uygun zamanın geldiğini düşünerek yeni Türk alfabesini oluşturmakla görevli bir komisyon kurdu. Komisyon yaptığı çalışmalar sonucunda Türkçedeki sesleri en iyi şekilde karşılayan harflerin Latin alfabesinde bulunduğuna karar verdi. Ancak bu alfabedeki harfleri olduğu gibi almadı. Türkçenin özelliğine göre bazı harfleri dışarıda bırakırken bazı yeni harfleri ekleyerek bugün kullandığımız 29 harfli Türk alfabesini hazırladı.

Mustafa Kemal yeni alfabenin halka tanıtılması ve benimsetilmesi işini bizzat kendisi üstlendi. 9 Ağustos 1928 günü İstanbul da katıldığı bir toplantıda “Arkadaşlar, güzel dilimizi ifade etmek için yeni Türk hallerini kabul ediyoruz. Bizim güzel, ahenkli, zengin dilimiz yeni Türk harfleriyle kendini gösterecektir.” diyerek Harf inkılabını halka duyurdu. Bu inkılabın önemi ile ilgili de şunları söyledi: “Yeni Türk hallerini çabuk öğrenmelidir. Vatandaşa, kadına, erkeğe, hamala, sandalcıya öğretiniz. Bunu vatanperverlik ve milletperverlik vazifesi biliniz. Bu vazifeyi yaparken düşününüz ki bir milletin, bir toplumun yüzde onu okuma yazma bilir, yüzde sekseni bilmez. Bundan insan olanlar utanmak lazımdır.”

Mustafa Kemal, bu konuşmasını izleyen günlerde yeni alfabeyi halka tanıtmak üzere ülke genelinde bir kampanya başlattı. Gittiği her yerde yazı tahtasının başına geçerek insanlara harfleri öğretmeye çalıştı. Harf İnkılabı Türk halkı tarafından da büyük bir istek ve coşkuyla sahiplenildi. Her mahallede insanlara okuma yazmayı öğreten kurslar açıldı. Böylece henüz resmi bir düzenleme yapılmadığı halde tüm ülke büyük bir okul, millet de onun öğrencisi haline geldi. Mustafa Kemal yeni Türk alfabesinin halk tarafından benimsendiğini gördükten sonra Harf İnkılabı’na resmi bir nitelik kazandırmak istedi.

Bu amaçla TBMM’nin 1 Kasım 1928 tarihli oturumunda yaptığı konuşmada şunları söyledi: “Her yöntemden önce büyük Türk ulusuna, onun bütün emeklerini kısır yapan çorak yol dışında, kolay bir okuma yazma anahtarı vermek gerekmektedir. Büyük Türk ulusu bilgisizlikten az emekle kısa yoldan ancak güzel ve soylu diline kolay uyan böyle bir yöntemle sıyrılabilir. Bu okuma yazma anahtarı ancak Latin kökünden alınan Türk alfabesidir. Basit bir deneme Latin kökenli Türk harflerinin Türk diline ne denli uygun olduğunu, kentte ve köyde yaşı ilerlemiş Türk çocuklarının ne denli kolay okuyup yazdıklarını güneş gibi meydana çıkarmıştır.

Büyük Millet Meclisinin kararıyla Türk harflerinin kesinlik kazanması ve yasalaşması bu ülkenin yükselme uğraşısında başlı başına bir geçit olacaktır.”

Mustafa Kemal’in yukarıdaki sözleri üzerine TBMM aynı gün Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkındaki Kanun’u oy birliği ile kabul etti. Hükümet de yeni harflerin kısa zamanda halka öğretilmesini sağlamak amacıyla 24 Kasım 1928’de Millet Mektepleri Talimatnamesi’ni yürürlüğe koydu.

Başöğretmenliğini Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal’in yaptığı Millet Mekteplerine halk yoğun ilgi gösterdi. Uygulama Türk basınında da “Cehaletle savaş”, “Tarihin ilk irfan seferberliği” gibi sözlerle desteklendi.

Harf inkılabı ve Millet Mekteplerinin açılması çağdaş Türk toplumunun oluşumuna önemli katkılar sağladı. Türk milleti bu başarılı hamleler sayesinde bilgisizlikten kurtulma imkanlarına kavuştu. Mustafa Kemal’in de söylediği gibi “yeni bir aydınlık dünyaya” girerek yazısıyla da çağdaş dünyanın yanında olduğunu gösterdi.

Benzer Yazılar


Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.