Montrö Boğazlar Sözleşmesi Nedenleri, Maddeleri Ve Sonuçları Hakkında

Montrö Boğazlar Sözleşmesi Nedenleri, Maddeleri Ve Sonuçları Hakkında Lozan Barış Antlaşması’na göre Boğazlar bölgesi askerden ve silahtan arındıralarak Boğazlardaki trafiği düzenleme yetkisi Milletler Cemiyetine bağlı uluslararası bir komisyona bırakılmıştı. Türkiye egemenlik haklarını kısıtlayan bu maddeleri, barışı elde etmek amacıyla ve Milletler Cemiyetinin dünya genelinde silahsızlanmayı gerçekleştireceği umuduyla kabul etmişti, Ancak Milletler Cemiyeti silahlanmanın önüne geçemediği gibi Almanya, İtalya ve Japonya’nın saldırganlıklarını önleme konusunda da yetersiz kalmıştı. Dünyanın yeni bir savaşa sürüklendiği bu dönemde Türkiye, Boğazlar bölgesindeki egemenlik haklarını kısıtlayan hükümleri kaldırmak için harekete geçti.

10 Nisan 1936’da Lozan Barış Antlaşmasını imzalayan devletlere birer nota göndererek Boğazların güvenliğine yönelik endişelerini giderecek yeni bir antlaşmanın yapılmasını istedi. Bu talebin ilgili devletler tarafından da uygun bulunması üzerine Boğazlar konusu İsviçre’nin Montrö kentinde toplanan konferansta görüşülmeye başlandı. Türkiye, İngiltere, Fransa, Sovyetler Birliği, Japonya, Romanya, Bulgaristan, Yunanistan ve Yugoslavya’nın katıldığı görüşmeler 20 Temmuz 1936’da yeni bir sözleşmenin imzalanmasıyla sonuçlandı.

Montrö Boğazlar Sözleşmesi’yle Uluslararası Boğazlar Komisyonu kaldırılırken Boğazların yönetimi ve savunulması Türkiye’ye bırakıldı, Aynı sözleşmeyle ticaret gemilerinin Boğazlardan geçişi Türkiye’nin ve Karadeniz’e kıyısı olan devletlerin güvenliğini tehlikeye düşürmemek şartıyla serbest bırakıldı. Savaş gemilerinin geçişine ise bazı sınırlamalar getirildi. Atatürk, Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin Türkiye için önemini ve bu antlaşmayla ilgili duygularını şu sözlerle ifade etmiştir: “Bugün bayram günüdür, sevinç günüdür. Niçin bilir misiniz ey sevgili yurttaşlar? Çünkü Lozan, Montrö’de taçlandırılmıştır. Lozan tamdır ve tamamiyetini daima tarihte okutacaktır Fakat ona acı veren ufak bir şey, Boğazlar vardı. İşte o Montrö’de çözümlenmiştir.”

Benzer Yazılar


Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.